नेपाल भ्रष्टाचार हुने देशको सूचीमा १३१औं स्थानमा पुगेको छ। ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनल ‘टीआई’ ले वर्ष २०१६ मा भएका विभिन्न अध्ययन र अनुसन्धानका आधारमा सार्वजनिक गरेको १ सय ७६ देशको सूचीमा नेपाल १३१औं स्थानमा देखाएको हो।

वर्ष २०१५ मा नेपाल १३०औं स्थानमा थियो। भ्रष्टाचार मूल्यांकनका लागि टीआईको सय पूर्णांकमा नेपालले जम्मा २९ अंक प्राप्त गरेको छ। यो वर्ष २०१५ को तुलनमा भन्दा दुई अंक बढी भए पनि नेपाल एक स्थान खस्किँदै १३१औं स्थानमा पुगेको हो। गत वर्ष १ सय ६८ देशको मूल्यांकन भएको थियो । टीआईले सार्वजनिक गरेको सूचकांकमा वर्ष २०१६ को सूचीमा नेपाल दक्षिण एसियाकै तेस्रो भ्रष्ट मुलुक भएको छ । दक्षिण एसियामा नेपालभन्दा अगाडि अफगानिस्तान र बंगलादेश रहेका छन् । टीआईले बुधबार जारी गरेको भ्रष्टाचार अवधारणा सूचकांकमा १ सय २२ देशले ५० भन्दा कम अंक प्राप्त गरेका छन् । यो तथ्यांकलाई हेर्दा पनि विश्वमा भ्रष्टाचार न्यूनीकरण भएको भन्न नमिल्ने टीआई नेपालले जनाएको छ।

टीआईले सन् १९९५ देखि यो सूचकांक सार्वजनिक गर्दै आएको थियो। नेपाल यो सूचीमा सन् २००४ देखि समावेश हुँदै आएको छ। विश्वभरका देशमा विश्व बैंक, वल्र्ड इकोनोमिक फोरम, ग्लोबल इनसाइट, बर्टेल्सम्यान फाउन्डेसन, वल्र्ड जस्टिस प्रोजेक्ट र भेराइटिज अफ डेमोक्रेसी प्रोजेक्ट ९भीडीईएम० ले गरेको अध्ययनलाई हेरेर टीआईले सूचकांक तयार गरेको हो। सरकारद्वारा सार्वजनिक क्षेत्र÷पदाधिकारीहरूको कामकारबाहीमा निगरानीको स्थिति, नागरिक समाजलाई राज्यको कामकारबाहीको जानकारीमा पहुँचलाई विश्व बैंकले अध्ययन गर्दै आएको छ। त्यस्तै, वल्र्ड इकोनोमिक फोरमले आयात निर्यात, कर भुक्तानी ठेक्कापट्टा हात पार्न दिइने घूस, ग्लोबल इनसाइटले व्यापार व्यवसाय र आयात निर्यातमा भ्रष्टाचार, बर्टेल्सम्यान फाउन्डेसनले सार्वजनिक पद दुरुपयोगमा कारबाही र सरकारबाट नियन्त्रणको स्थितिलाई अध्ययन गर्दै आएको छ।

वल्र्ड जस्टिस फर प्रोजेक्टले सरकार न्यायालय, संसार र सुरक्षा निकायका पदाधिकारीद्वारा पदको दुरुपयोग र भेराइटिज अफ डेमोक्रेसी प्रोजेक्टले राजनीतिक भ्रष्टाचारको अध्ययन गरेको छ । भीडीईएमको प्रतिवेदनलाई टीआईले यस वर्षदेखि अध्ययनको दायरामा राखेको छ । सार्वजनिक गरेको सूचकांकमा दक्षिण एसियामा सबैभन्दा कम भ्रष्टाचार भुटानमा हुने गरेको देखाएको छ । भुटान सूचकांकमा ६५ अंक प्राप्त गर्दै २७औं स्थानमा रहेको छ । त्यस्तै, भारतले ४० अंक प्राप्त गर्दै ७९औं स्थानमा रहेको छ। नेपालअगाडि माल्दिभ्स र श्रीलंका रहेका छन्। यी दुई देश ३६ अंक प्राप्त गर्दै ९५औं स्थानमा रहेका छन् । त्यस्तै, पाकिस्तान ३२ अंकसहित ११६औँ स्थानमा रहेको छ । नेपालभन्दा बढी भ्रष्टाचार रहेको मुलुक बंगलादेश २६ अंकसहित १४५औं स्थानमा रहँदा अफगानिस्तान १५ अंकसहित १६९औं स्थानमा छ । यो सूचकांकमा अफगानिस्तान पुछारदेखि आठौं स्थानमा रहेको छ ।

अति भ्रष्टाचार हुने मुलुकमा सोमालिया पहिलो स्थानमा रहेको छ । १ सय ७६ देशको सूचीमा सोमालिया १० अंकसहित १७६औं स्थानमा छ भने दक्षिण सुडान ११ अंकसहित १७५औं र उत्तर कोरिया १२ अंकसहित १७४औं स्थानमा रहेको छ । सबैभन्दा कम भ्रष्टाचार हुने मुलुकमा डेनमार्क र न्युजिल्यान्ड रहेका छन् । उनीहरू दुवैले सय पूर्णांकमा ९० पाएका छन् । यस्तै, ८९ अंकसहित फिनल्यान्ड तेस्रो स्थानमा रहेको छ भने स्विडेन ८८ अंकसहित चौथो स्थानमा रहँदा स्विजरल्यान्ड ८६ अंकसहित पाँचौं स्थानमा रहेको छ ।

राजनीतिक भ्रष्टाचारमा अगाडि

ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनले अध्ययनको दायरामा राखेको राजनीतिक भ्रष्टाचारमा नेपालले सबैभन्दा कम अंक प्राप्त गरेको छ । टीआईले हेर्ने भ्रष्टाचारका ६ अवस्थामध्ये राजनीतिक भ्रष्टाचारमा नेपालले सबैभन्दा कम अंक २५ पाएको छ । भेराइटिज अफ डेमोक्रेसी प्रोजक्ट ९भीडीईएम० को अध्ययनमा नेपालले २५ अंक पाएको हो । नेपालले सबैभन्दा बढी अंक विश्व बैंकले गरेको सरकारी सेवासुविधामा सर्वसाधारणको पहुँचमा पाएको छ । नेपालले यसमा ३५ अंक पाएको छ । यो क्षेत्रमा नेपालले सन् २०१३ देखि नै निरन्तर रूपमा ३५ अंक ल्याउँदै आएको छ । त्यस्तै सरकार, संसद्, न्यायालय तथा सुरक्षा निकायमा पदको दुरुपयोगको अवस्थामा नेपालले ३१ अंक पाएको छ । वल्र्ड जस्टिस प्रोजेक्टले गरेको अध्ययनमा नेपालले अघिल्लो वर्ष २४ अंक पाएको थियो। राजधानी दैनिकमा खबर प्रकाशित छ।

नेपालमा सार्वजनिक पदको दुरुपयोगको अवस्थामा पनि दयनीय रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। बर्टेल्सम्यान फाउन्डेसनले गरेको अध्ययनमा नेपालले २४ अंक प्राप्त गरेको छ।