प्रेम लामा

जेष्ठ, २ ठोरी ।

ठोरी गाउँपालिकाको पूर्व तर्फका दुई वडा र जिराभवानी गाउँपालिकाको उत्तर पश्चिम तर्फको केही क्षेत्रलाई लक्षित गरी लगाइएको विद्युतीय तारबार(सोलार फेन्स) प्रभावकारी देखिएको छ ।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जबाट मानववस्ती पस्ने जंगली जनावरको आतँक रोक्नका लागि लगाइएको विद्युतीय तारवार प्रभावकारी देखिँदै गएको ठोरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष पदमलाल श्रेष्ठले जानकारी दिए । जंगली जनावरबाट सर्वसाधरणले धेरै सास्ती भोग्नु परेको भन्दै अध्यक्ष श्रेष्ठले निकुञ्जको आर्थिक सहयोगमा लगाइएको विद्युतीय तारवार पछि यस क्षेत्रका किसानहरुले केही राहतको महशुस गरेको बताए ।

विद्युतीय तारवार गरिएपछि जंगली जनावरहरु मानववस्ती छिर्ने क्रममा कमी आउन थालेको स्थानीय धनबहादुर तामाङ पनि बताउँछन् । विद्युतीय तारवारसँगै बँदेल, चित्तल, घोडगदाहा लगायतका अन्य स–साना वन्यजन्तु मानववस्ती प्रवेशमा कमी आएको उनले बताए । जंगली जनावरले खेतवारीमा लगाएको अन्नपात खाइदिनुका साथै माडेर दुःख दिने गरेको तितो अनुभव सुनाउँदै तामाङले भने, “पछिल्लो समय तारवारले जंगली जनावर मानववस्ती प्रवेशमा कमी आएको छ ।

मानववस्ती छिर्ने क्रममा विद्युतको झट्का लाग्दा जंगली जनावरहरु तर्सेर पुनः जंगलतर्फ नै भाग्ने गरेको छ । यो वर्ष भने खेतवारीमा लगाइएको चैते धान र मकैवाली भित्र्याउन पाइन्छ कि भन्ने आशामा छौँ ।” विद्युतीय तारवारले हात्तीको आतँक रोक्न सक्ने /नसक्नेबारे भने सर्वसाधरण अझै ढुक्क हुन सकेका छैनन् । पछिल्लो समय वस्तीसंग सीमाना जोडिएको निकुञ्ज क्षेत्रमा हात्ती नदेखिएकाले हात्तीका लागि तारवारको प्रभावकारीताबारे केही भन्न नसकिने स्थानीयको चिन्ता रहेको छ ।

विद्युतीय तारवार गरिएको क्षेत्र हात्ती प्रभावित क्षेत्र हो । मानववस्ती पस्ने हात्तीको आतँक रोक्न नसकेपनि अन्य साना जंगली जनावरको आतँक न्यूनिकरण हुनेमा आफूहरु आशाबादी बनेको अर्का स्थानीय टेकबहादुर श्रेष्ठले बताए ।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयको आर्थिक सहयोगमा ठोरी गाउँपालिका–४ को शान्तिटोलदेखि सुवर्णपुरको गडुवालाईन हुँदै जिराभवानी गाउँपालिका–१ को बसन्तपुरसम्म साढे १४ किलोमिटर लामो विद्युतीय तारवार लगाइएको कुसुमबाटिक मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष टंकप्रसाद तिमिल्सिनाले जानकारी दिए । ५/५ किलोमिटरको दुरीमा १२ सय वाटको सौर्य उर्जा जडान गरी ४ फेजको तारवारमा २४ सै घण्टा ७ देखि ९ भोल्टको विद्युत छाड्ने गरेको तिमिल्सिनाले बताए ।

अध्यक्ष तिमिल्सिनाले भने, “साढे ७ भोल्टको विद्युतको झट्काले नै हात्ती तर्सने प्राविधीकको भनाई छ । हामीले लगाएको ४ फेजको तारमा ७–९ भोल्टको विद्युत प्रवाह हुन्छ । जसले गर्दा हात्ती पनि रोकिनेमा हामी विश्वस्त छौँ । हात्तीले रुख ढालेर तारवारमा क्षति गरेर वस्ती पस्न सक्ने सम्भावना भने छ ।” तारवार गरिएको क्षेत्रमा झाडीबढेर तारलाई छुँदा विद्युत सोसेर लिँदा पर्याप्त मात्रमा ४ ओटै फेजको तारमा विद्युत प्रवाह हुन नसक्दा समस्या आउन थालेको उनले बताए ।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यवर्ती क्षेत्र अन्तरगत कुसुमवाटिका उपभोक्ता समिति, सुनाखरी उपभोक्ता समिति र पञ्चमुखी उपभोक्ता समिति क्षेत्रभित्र विद्युतीय तारवार गरिएको तिमिल्सिनाले बताए । जंगली जनावर र मानववीचको द्वन्द्व बढ्दै गएपछि राष्ट्रिय निकुञ्जले विद्युतीय तारवारको कार्यक्रम ल्याएको हो ।

फलामको पोल गाडेर व्यवस्थित ढंगले विद्युतीय तारवार गरिएकाले राष्ट्रिय निकुञ्ज आसपासका जनताहरु केही उत्साहित भने देखिएको अर्का स्थानीय राजु थिङले बताए । रु. ७१ लाखमा धरानको सुमित सप्लायर्स एण्ड ट्रेडर्सले दुई साताअघि विद्युतीय तार लगाउने कार्य सम्पन्न गरेको अध्यक्ष तिमिल्सिनाले बताए । आजको प्रतीकबाट